ميرزا محمد حيدر دوغلات
100
تاريخ رشيدى ( فارسي )
از خانان را به اسم خانى موسوم مىكردند و او را در محلهء در درون شهر ديواريست تا حدى محكم مىكردند و در آن جايگاه مىداشتند . اكنون آن محله را در شهر سمرقند ، حياط « 1 » خان 269 نام است و محله كلانى است كه هر كدام از آن محله را نام جداگانه است . حوض بستان خان كه محله خوب مشهور سمرقند است از آن جمله است . بالجمله در آن محله ( 47 ر ) در زمان مير تيمور ، يوسورغاتميش خان بود . 270 وى در زمان مير تيمور به عراق رفته بود ، مرد « 2 » . بعد از وى سلطان محمود خان را به جاى وى در حياط خان نشاندند . همه مناشير ميرتيمور به نام اين دو خان است ، به اين عبارت كه « سويورغاتميش يار سعيد بن تيمور گوركان سوزم » . « 3 » مقصود كه مناشير ميرزا الوغ بيگ به نام اين ساتوق خان است . ميرزا الوغ بيگ اين ساتوق خان را از حياط خان بيرون آورد و ديگرى را به جاى وى به خانى منصوب فرمود و ساتوق خان را به مغولستان فرستاد . خان در حدود ايسيغ گول در بقابولونگ 271 بود . از خدمت مولانا خواجه احمد استماع دارم كه مىفرمود خواجه عبدالكريم نام ما را عمزادهء بود ، پيش ويس خان نيك مقرب بوده است . وى حكايت مىكرد ، روز جمعه ، پيش از نماز جمعه ويس « 4 » خان غسل كرد و سر خود را تراشيد . بعد از آن با من گفت كه سر من به اين صفا به چه لايق است ؟ من گفتم به تاج مكلل . گفت ، نى ، به شهادت لايق است . در همين سخن بوديم كه يكى تاخته آمد 272 كه ساتوق خان رسيد . خان فى الجمله فرمود « 5 » نفير نوازند و خود با پوشيدن جبا « 6 » مشغول شد . فى الحال آنچه مردم كه نزديك بودند جمع شدند و در مقابله « 7 » برآمدند . جوى آبى در ميان بود ، چون صفين به هم برآمدند خان خود پيش راند و از آن جوى مىخواست كه اسب جستن كند كه دست اسب بر كنار جوى فرو رفت و اسب به سر درآمد . خان جاقير « 8 » نام يكى از اقوام كبقادل بارين ، وى ملازم مير محمد شاه بود ، تير را بغايت خوب مىانداخت ، چنان كه در تمام الوس عديل نداشت . از اين جهت ، خان او را از مير محمد شاه طلبيده « 9 » ، ملازم خود ساخته بود . در اين اثنا كه افتاد ، جاقير رسيد ،
--> ( 1 ) . نب : خياط . ( 2 ) . نگ : - مرد . ( 3 ) . نگ : - به اين عبارت . . . سوزم . ( 4 ) . نگ : پيش از خدمت ويس . ( 5 ) . نت : - فرستادهاند و روى مال خواجه . . . فرمود . ( 6 ) . نگ : زره . ( 7 ) . نت : مقاتله . ( 8 ) . نت : جاقر . ( 9 ) . نت : طلبيد .